Rouwen

rouwen

“Zalig zijn zij die treuren, want zij zullen vertroost worden.”

          ~ Mattheus 5:4

Er is veel pijn in mijn leven op het moment. De aanrandingen in Keulen herinneren mij aan de schaduwkanten van vrouw zijn in de maatschappij waarin ik leef, de ophef rondom de Oscars aan het opgroeien als altijd het enige getinte kindje in de klas. Zo van die grote thema’s die dan oud zeer in mij raken naast nog alle dagelijkse kleine frustraties die je kunt hebben. En ik weet dat ik niet alleen ben. Iedereen leeft met pijn, uit het heden en het verleden. Welke pijnen werden er in jou gestimuleerd de laatste tijd?

Omgaan met pijn
Zelf ben ik de laatste tijd erg bezig met ontdekken hoe ik omga met pijn, wat is mijn relatie met verlies? Vecht ik ertegen? Houd ik, tegen beter weten in, vast aan het verleden? Of ontken ik het, druk ik het weg of leid ik mijzelf snel af van verdriet en somberheid? Of zwelg ik erin, ga ik helemaal op in de drama en vergeet ik hoe mooi mijn leven ook nog is? Ik doe het allemaal, soms pas ik een combinatie van deze strategieën toe of kets ik heen en weer van de ene staat naar de andere. Maar ik heb wel een lichte voorkeur voor dissociëren. Even afhaken, weg van de pijn. Daar ben ik zo goed in dat het vrijwel buiten mijn bewustzijn gebeurt, automatisch. Het enige waaraan ik het merk is dan een soort gevoelloosheid, ik voel mij wat verdoofd en afwezig, wattig in mijn hoofd en niet helemaal scherp.

Ik heb deze ‘techniek’ al heel jong geleerd. De meesten van ons kregen vroeger de boodschap van onze ouders en de rest van de maatschappij dat het niet ok is om te behoeftig te zijn en je emoties te tonen. Met name ons verdriet en boosheid. We werden naar onze kamer gestuurd om ‘na te denken‘ over ons gedrag wanneer we gefrustreerd waren. Of verteld om niet te huilen ‘anders zal ik je een reden geven om te huilen‘ wanneer we ons verdriet lieten zien. We leerden dat er goede en foute emoties waren. Blijheid, enthousiasme en vreugde worden verwelkomd en bemoedigd. En verdriet, rouw en frustratie dienen te worden geblokkeerd, verstopt of van worden afgeleid.

Van boeddhisme leer ik dat het leven bestaat uit zowel blijheid als verdriet, en dat we lijden wanneer we denken dat we altijd blij zouden moeten zijn. En dit thema is zelfs het plot van een anderhalf uur durende animatiefilm van Disney/Pixar;  Inside Out (Binnenstebuiten). Echt een aanrader, ook om met je kinderen te kijken. Ik kan er zelf niet vaak genoeg aan herinnerd worden: het leven is alomvattend. Verlies en verdriet horen net zo goed bij het leven als dat blijheid en vreugde dat doen. Er is geen leven zonder de dood.

Gevoelens in Geweldloze Communicatie
En wat kan Communiceren met Compassie mij bieden met betrekking tot omgaan met mijn ‘negatieve’ emoties? In Geweldloze Communicatie wordt geen onderscheid gemaakt tussen goede en slechte gevoelens, positieve en negatieve emoties. Gevoelens worden gezien als indicatoren, wegwijzers. Ze wijzen ons erop of onze behoeften zijn vervuld of onvervuld. En het grootste gedeelte van de tijd ben ik een ratjetoe van vervulde en onvervulde behoeften. Dit besef helpt mij omdat er in Geweldloze Communicatie een sterke focus is op verantwoording nemen voor je gevoelens en behoeften. Ik kan daarin weleens doorschieten en gaan denken dat er iets ‘mis’ is wanneer niet al mijn behoeften vervuld zijn. Heel langzaam, stukje bij beetje, leer ik dat het er niet om gaat altijd alle behoeften vervuld te hebben; maar om zoveel mogelijk mijn behoeften te erkennen en bewust te kiezen hoe ik hiermee om wil gaan. Ik kan vieren wanneer mijn behoeften vervuld zijn en rouwen wanneer mijn behoeften onvervuld bleven. Op deze manier helpt Vieren en Rouwen mij zowel de vreugde als het verdriet van mijn zeer menselijke leven te omarmen.

Rouwen
Dus hoe werkt dat rouwen nu volgens Communiceren met Compassie? Heel simpel weer, door mijn aandacht te brengen naar mijn gevoelens en behoeften volgens het model. Simpel, maar helemaal niet gemakkelijk! Omdat we allemaal gewoonten hebben ontwikkeld, overlevingsmechanismen om met onze lastige gevoelens om te gaan toen die er, keer op keer, niet mochten zijn. Ikzelf probeer nu dus nog scherper te letten op die momenten dat ik mij afgehaakt voel, niet helemaal aanwezig in mijzelf, wollig, niet scherp, gedissocieerd. En dan proberen niet te gaan oordelen over mijn coping mechanisme, bijvoorbeeld door mijzelf voor te houden dat ik meer moet aarden, gronden, ontladen, maar echt nieuwsgierig te worden naar de emoties in mij. Wat leeft er in mij? Is het verdriet? Spijt? Frustratie? Kwaadheid? Teleurstelling? Angst? Eenzaamheid? Wanhoop?

En vervolgens breng ik mijn aandacht naar de behoeften waar deze gevoelens mij op proberen te wijzen. Wat is er van belang voor mij in deze situatie? Wat heb ik nodig? Wat mis ik, waar verlang ik naar? Is het veiligheid? Vertrouwen? Duidelijkheid? Verbinding? Eerlijkheid? En ik probeer mijzelf tijd te geven om deze behoeften te voelen, op te merken hoe waardevol ze zijn voor mij. De schoonheid van deze universele, menselijke behoeften te zien. Bijvoorbeeld door een moment te herinneren waarin mijn behoefte aan vertrouwen wel erg vervuld was. Of mijzelf over te geven aan hoe verdrietig en angstig het voelt wanneer mijn behoefte aan veiligheid en duidelijkheid niet vervuld zijn.  De intentie is niet om het op te lossen, slechts om te zijn met wat er is. Erbij te blijven met mijn volle aandacht, juist wanneer de neiging in mij zo sterk is om mijzelf te verlaten, mijzelf in de steek te laten, net op een moment dat ik het meest compassie nodig heb.

Op deze manier rouwen, met die intentie, vervult enorm mijn behoefte aan (zelf)compassie. Ik leer op deze manier veel over wat er belangrijk is voor mij, waar ik waarde aan hecht in mijn leven. En dat dit er mag zijn, omdat ik er mag zijn en mijn behoeften er mogen zijn. En dat is waar rouwen eigenlijk over gaat. Niet over het even toelaten en dan er zo snel mogelijk van helen. Maar over mijzelf de liefde geven waarnaar ik verlang op de momenten dat ik die nodig heb.

Tips:
Je hoeft dit niet alleen te doen! Rouwen is zoveel makkelijker wanneer er een schouder is om op uit te huilen. De steun, warmte en zorg die de aanwezigheid van een ander kan bieden, kan het gemakkelijker maken om pijnlijke gevoelens toe te laten. Bovendien is het heel fijn en verbindend om gehoord te worden. Uiteraard is het ook heel kwetsbaar om te rouwen. Zorg dus voor je emotionele veiligheid door een schouder uit te kiezen van iemand die met empathie naar je kan luisteren en je niet zal gaan adviseren, analyseren en beoordelen, beleren, in discussie gaan of een eigen verhaal vertellen.

Meer lezen?:

Geef een reactie

Password Reset
Please enter your e-mail address. You will receive a new password via e-mail.